ABD merkezli tıp dergisi, Çin'de azınlıklar üzerinde yürütülen pek çok çalışmayı geri çekti

Farklı bilimsel dergilerde yayımlanan Çin merkezli 50'den fazla çalışmanın etik sorunlar nedeniyle hâlâ inceleme altında olduğu bildiriliyor

(AFP)

ABD merkezli önde gelen bir yayıncılık şirketine ait bir tıp dergisinin, Çin'de yürütülen bir düzineden fazla genetik çalışmayı insan hakları kaygıları nedeniyle geri çekmesiyle bugüne kadarki bu türden geri çekme eylemlerinin en büyüklerinden biri yaşandı.

Bu çalışmalar, Uygurlar ve Tibetliler gibi Çin'in hassas azınlık nüfusundan toplanan DNA'yı analiz eden farklı bilim insanları tarafından yürütülmüştü.

İnsan hakları savunucularının, Çin'deki bu topluluklara uygulanan baskının, katılımcıların çalışmalar için örneklerinin alınmasına özgürce rıza göstermesine izin vermemiş olabileceğine işaret etmesinin ardından çalışmalar topluca geri çekildi.

Geri çekilen makalelerin hepsi, ABD merkezli çok uluslu yayıncılık şirketi Wiley'ye ait bilimsel dergi Molecular Genetics & Genomic Medicine'da (MGGM) 2019'la 2021 arasında yayımlanmıştı.

fazla oku

Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)

Belçikalı biyoetikçi ve genetikçi Yves Moreau bu makalelerle ilgili endişeleri ilk kez dile getirerek Mart 2021'de MGGM Genel Yayın Yönetmeni Suzanne Hart'a kaygılarını iletmişti.

Farklı dergilerdeki 50'den fazla makalenin, Dr. Moreau'nun bunları ilk kez işaretlemesinin ardından iki yıl geçmişken, hâlâ soruşturma altında olduğu bildiriliyor.

En son geri çekilen bir DNA çalışmasında araştırmacılar Lhasa'daki 120 Tibetliden toplanan kan örneklerini incelemişti.

Çalışmada "tüm bireylerin yazılı şekilde aydınlatılmış onam verdiği" ve araştırmanın Fudan Üniversitesi'nin etik komitesi tarafından onaylandığı belirtiliyordu.
 


Öte yandan makalenin geri çekilnesiyle ilgili pazartesi günü yayımlanan bildirimde, etik incelemenin "rıza belgeleriyle raporlanan araştırma arasındaki tutarsızlıkları ortaya çıkardığı; belgelerin ortaya çıkan endişeleri giderecek kadar ayrıntılı olmadığı" belirtildi.

Bilimsel dergi geri çekme bildiriminde, bilim insanları tarafından düzenlenen onam belgelerinde "bu makaleyle ilişkili verilerin kamuya açık olarak paylaşılmasına onay verilmediğini" de ifade etti.

Akademik dergi şöyle belirtti:

Sonuç olarak taraflar makaleyi geri çekme kararı aldı.

Geri çekilen bir diğer çalışmada araştırmacılar Sincan'ın Kaşgar kentinde yaşayan 340 Uygur bireyden alınan kan örneklerini analiz etmişti.

Çalışmayı yürüten bilim insanları, farklı bölgelerdeki Uygurlar arasındaki genetik bağlantıları inceleyen araştırmanın adli kimlik tespiti ve babalık testi için kaynak oluşturmayı amaçladığını söylemişti.

Nature'ın aktardığı üzere Belçikalı bilim insanının etik kaygılarla işaretlediği yaklaşık 100 makalenin yüzde 60'ının, kolluk kuvveti birimi ya da kamu güvenliği bürosunda çalışan en az bir ortak yazarı var.

Bu çalışmaların çoğunda örneklerin toplanmasında polis memurlarının da adının geçmesi, uygun onayın alınıp alınmadığına dair endişeleri de beraberinde getiriyor.

İnsan Genetik Verileri Uluslararası Bildirgesi'nin (UNESCO, IBC 2003) 7. maddesinde, genetik verilerin hiçbir şekilde bireylere veya gruplara karşı ayrımcılık yapmak için kullanılmaması gerektiği belirtiliyor.

Bildirgede şu ifadeler yer alıyor:

İnsan genetik verilerinin ve insan proteomik verilerinin, bir bireyin insan haklarını, temel özgürlüklerini veya insan onurunu ihlal etmeyi amaçlayan veya ihlal etme etkisi yaratan şekilde ayrımcılık yapan veya bir bireyin, ailenin, grubun veya toplulukların damgalanmasına yol açan amaçlar için kullanılmamasını sağlamak adına her türlü çaba gösterilmelidir.

Wiley'nin de aralarında yer aldığı yayıncılar, potansiyel olarak hassas gruplardan gelen veriler üzerinde çalışan araştırmacıların bunlara ekstra titizlikle yaklaşmasını sağlamak için aydınlatılmış onam politikalarını güncelliyor.



*İçerik orijinal haline bağlı kalınarak çevrilmiştir. Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.

https://www.independent.co.uk/news/science

Independent Türkçe için çeviren: Büşra Ağaç

© The Independent

DAHA FAZLA HABER OKU